Hicviye
Hicviye
Bir kimseyi yermek amacıyla yazılan şiirlere hicviye denir. Divan edebiyatında mehdiyelerde olduğu gibi, hicviyelerde de abartılı bir üslûp kullanılır. Hicvedilen kişi, kişiliğinin gerçek yönleriyle ilgisi olmayan yergi ve sövgülerle yerin dibine batırılır. Divan Edebiyatında Nef'î hicviyeleriyle tanınmıştır, örnek:
Gürcü Mehmet Paşa hakkında hicviye
Gürc-i hınzîr a samsun-ı muazzam a köpek
Kandasın kanda nigeh-bânî-yi âlem a köpek
Vây ol devlete kim ola mürebbîsi anın
Bir senin gibi denî cehl-i mücessem a köpek
Ne güne kaldı meded Devlet-i Âl-i Osman
Hey yazık hey ne musibet bu ne matem a köpek
Ne ihanettir o sadra bu zamanda andan
Olmaya sahibi bir âsaf-ı ekrem a köpek
Pây-mâl eylediniz saltanatın ırzını hep
Yok yere oldu telef ol kadar âdem a köpek
Sen kadar düşmen-i devlet mi olur hınzır
Ne durur saltanatın sahibi bilmem a köpek
Add olunsa eğer esbâb-ı nizâm-ı devlet
Seni katl eylemedir cümleden akdem a köpek
Ehl-i dil düşmeni din yoksulu bir mel'unsun
Öldürürlerse eğer cân-be-cehennem a köpek
Sende İslâm eseri olsa eğer zerre kadar
Eylemezdin Alaman-zâdeyi hem-dem a köpek
Bu kadar cürm ile sen sağ olasın da yine ben
Vâcibü'l-katl olam ey bahtek-i azlem a köpek
Hele bu hükme gâvur kadısı olmaz râzî
Kanda kaldı ki müselmân-ı müsellem a köpek
Seni hicv etmek ile katle neden istihkak
Sen nesin bilmem eyâ kâfir-i mübhem a köpek
Sana şetm eylemek olursa eğer katle sebeb
Katl-i âm eyle heman durma dem-â-dem a köpek
Bî-güneh katle rızâ var mı şerîatte sor â
Gör ne der hazret-i müfti-i mükerrem a köpek
Tutalım müfti sükût eylese hak söylemede
Yok mu bir dâd-ger ü a'del ü ahkem a köpek
Hak götürdü arabı gitti hele dünyâdan
Kim götürse akabince seni bilsem a köpek
File nâ-çâr meğer yükledeler tâbutun
Çekemez cîfe-i murdarını âdem a köpek
Filler de çekemezse ne aceb iaşeni kim
Var mı bir sencileyin dîv-i mücessem a köpek
Çâk çâk etmiş iken tîğ-i zebanımla seni
Kanda buldun bu kadar yâreye merhem a köpek
Ki ferâmûş edip ol mertebe zahmın acısın
Kudurup yine ısırdın beni muhkem a köpek
Sonra duydum seni ol fahişe kişkirdiğini
Hak belâsın vere ol fahişeye hem a köpek
Ondan a'lâ bilir olmazdı benim kadrimi hiç
Yalınız ben demezem der bunu âlem a köpek
Garazım cehlini tahkîktir anın yohsa
Sen kadar har olayım kendim öğersem a köpek
Sana nisbetle har-ender-har iken Veysî'ye
Yaraşır dense har-ı Îsî-i Meryem a köpek
Sen kadar har da olur mu acaba dünyâda
Harsın amma har-ı Deccâl ile tev'em a köpek
Kâfirim ger seni hicv ettiğime nâdim isem
Hak huzurunda ya senden utanursam a köpek
Her ki bâ-mâ bi-sitîzed be-hudâ istîzed
Hak elimde ne kadar çerb çalarsam a köpek
İ 'tikâdımca gaza eyledim inşâ-Allâh
Hak sözü söylemeden hîç usanmam a köpek
Men ne anem iki zebûnî-keşem ez-çarh-ı felek
Feleği hicv ederim cevrini görsem a köpek
Haşre dek sağ kalursam da sana şetm ederim
Hak sözü söylemeden hîç usanmam a köpek
Hâtır-ı devlet için yâ talebi cennet için
Terk olur mu bu kadar ma'ni-i mülhem a köpek
Beni incitmeyiceksen yine bu hicvi cedîd
Olmamıştı dahi va'llâhi musammem a köpek
Kaynak: DİLÇİN, Cem, Örneklerle Türk Şiir Bilgisi, 6. bs. Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara, 2000.
|