kul hakkı
Kul hakkı bes türlüdür:
1- Malı [Parasal]
2- Nefsi [Hayatı yönden]
3- Irzı [Haysiyetle ilgili]
4- Mahremi [Namusla ilgili]
5- Dini.
1- Malı olan kul haklari:
Hırsızlık, gasp, aldatarak, yalan söyleyerek mal satmak, sahte para vermek, baskasının malına zarar vermek, yalancı sahitlik, rüsvet almak gibi.
Bu haklar için sahibi ile helalleşmek gerekir. Dünyada helalleşmezse, ahirette sevapları ona verilerek helalleştirilecektir. Mal sahibi ölmüs ise, vârisine ödenir. Vârisi yoksa veya mal sahibi bilinmiyorsa, salih bir fakire hediye olarak verilip, sevabı sahibine gönderilir. Salih fakir yoksa, İslamiyet'e hizmet eden hayır kurumlarına, vakıflara verilir. Kendi salih akrabasına, fakir olan ana babalarına, çocuklarına hediye olarak vermesi de, caiz olur. Bunları yapmak imkanını bulamazsa, mal sahibinin ve kendisinin af olunmaları için dua eder. Kâfirin hakkı için de, onunla helalleşmek gerekir. Gönlü alınmazsa, ahirette af olunması, çok güç olur.
2- Nefsi, yani hayatı günah olan kul hakları:
Adam öldürmek, bir uzvunu kesmek, sakat bırakmak gibi seylerdir.
Önce tevbe eder. Adam ölmüş ise, velisi ile helalleşmek gerekir. Velisi isterse af eder. Isterse belli bir mal ister. Isterse, mahkemeye verip, hakimden cezalandırılmasını ister. Islamiyet'te kan davası yoktur.
3- Irza dokunan kul hakları:
Dedikodu, iftira, alay, sövmek gibi haysiyetle, şerefle ilgili seylerdir.
Tevbe etmek ve helalleşmek lazımdır. Bunlarda vârisleri ile helalleşmek olmaz.
4- Mahremi olan kul hakları:
Baskasının çoluk çocuğuna hıyanet etmek, namusuna tecavüz etmek gibi seylerdir.
Tevbe ve istiğfar eder. Fitne çıkmak ihtimali yoksa, sahibi ile helalleşir. Fitne ihtimali varsa helalleşmek yerine, ona dua eder ve onun için sadaka verir. Yaptığıı ibadetlerin sevaplarını ona bagışlar. Fitne ihtimali olunca, helallesirken işlediği günahlari bildirmeyip, bendeki bütün haklarını af et demekle yetinir.
5- Dini olan kul hakları:
Akrabasına ve emri altında olanlara din bilgisi vermeyi terk etmek, insanların din bilgisi ögrenmelerine ve ibadetlerine mani olmak, onlara kâfir, fasık demek. Bid’at çikarıp Müslümanların yanlıs inanmalarına ve yanlıs ibadet etmelerine sebep olmak. Açıktan oruç yiyerek veya açıktan başka haram işleyerek kötü örnek olmak.
Bu günahlar için de tevbe etmek, hak sahipleri ile helalleşmek gerekir.
RABBİM BİZİ KUL HAKLARINDAN KORUSUN .... selam ve dua ile...
|