Kangal Köpeği

[Julio_Iglesias]

Kangal Köpeği

Kangal çoban köpeği, Anadolu insanının yüzyıllar boyu çobanın yanında onun sürüsünün kötü niyetli kimselerden ve vahşi hayvanlardan korumuş bir köpek ırkıdır. Babiller zamanından beri varlığı bilinmektedir. Bu köpekler savaş köpeği olarak kullanıldığı gibi at ve aslan avında da kendisinden yararlanılmıştır.
Çeşitli arkeolojik kayıtlarda Osmanlı İmparatorluğu dönemi Arşivlerinde ve Evliya Çelebinin Seyahatnamesinde Kangal Çoban Köpeğinin varlığı kanıtlanmıştır.
Kökeninin Sivas İli Kangal İlçesinden geldiği tahmin edilmektedir. Buna rağmen Yozgat, Kayseri, Çorum, Tokat, Erzurum ve Erzincanda da saf kanlılarına rastlamak mümkündür. Keza ülkemiz köpek ırklarından Karakaya ve Kızılkaya gibi isimlerle anılan ve ancak kanlarında Türk çoban köpeği gibi bir başka yabancı isim taşımayan ırklarımızla melezlerine ülkemizin her yöresinde rastlamak mümkündür. Ancak birinci derecede saf Kangal Çoban Köpeğini Sivas veya özellikle Kangal İlçesinde bulmamız mümkündür.
Kangal Köpeğinin yapısı aslanı andırır. Kafa iri, dudaklar sarkık, göz, kulak, ağız etrafı ve burun üstüne kadar siyahtır. Gözleri kafasına göre oldukça küçük, yuvarlakça olup, altın ve kahverengi arasında bir renktedir. Göz etrafı siyahtır. Kulaklar orta boy üçgen şeklinde uçları yuvarlak kafasına yapışık ve sarkıktır. Boyun hafifçe eğik güçlü ve adaleli, orta boyda ve oldukça ayrık, düz ve kalın kemikli, ayak bilekleri kuvvetli ve uzundur. Ön göğüs arkasına göre daha geniş ve omuzlar adalelidir. Gövde baştan sonra bir kare şeklindedir. Vücut güçlü, adaleli, hiçbir zaman şişman değildir. Dirsek hizasına kadar göğüs derin karın hafifçe içine çekiktir. Arka bacaklar güçlü fakat önler kadar değil, arka bilekler oldukça düzdür. Bazılarında ayak pençesinin üstünde bir tırnak bulunur. Ayaklar iri yapılı, kuvvetli parmaklar bombeli ve siyahtır. Kuyruk oldukça yüksek olup rahat durumda iken düşük ve kıvrık, uyarıldığı zaman sırt üzerinde yüksek ve yine kıvrıktır. Post; sık bir alt post üzerinde kısa ve yoğun bir tüy yapısına sahiptir. Vücut rengi bozdan çelik rengine kadar değişiklik gösterir. Göğsünde beyaz bir madalyon bulunabilir. Vücut ağırlığı erkeklerde 50-60 kg., dişilerde 41-59 kg. arasındadır. Yükseklik erkeklerde 74-81 cm., dişilerde 71-79 cm. arasındadır. Bu ölçüler bakım ve beslenme durumuna göre daha da artabilir.

Kangal Köpeklerinin küçümsenemeyecek derecede zekaları, çok alıngan ve hassas bir ruh yapıları vardır. Çok cesur kuvvetli, çevik ve hızlı koşan bir hayvandır. Verilen görevi can pahasına da olsa yaparlar. Sevinçlerini ve üzüntülerini kolayca belli ederler. Hatta hislerini yalnız hal, hareket, mimik ve jestlerle değil, çıkardıkları çeşitli tonlardaki havlamalarla da açığa vururlar. Sertlik ve yumuşaklık ifade eden sözleri iyi anlarlar ve övüldükleri ve yerildiklerini bilirler. İyi niyetli ve kötü niyetli kişileri hemen anlarlar. Üzüntüsünü genel durumundaki durgunluk, gözlerde donukluk, yüz hatlarında kederli bir görünüm, hal ve hareketlerinde gevşeklik ve yemeklere karşı isteksizliklerle ifade eder. Sevincini ise canı gönülden hal ve davranışlarla gösterir. Sevdiği kişileri çok kıskanırlar. Sahibinin başka bir köpeği gözü önünde sevip onunla ilgilenmesini hiç hazmedemezler. Kan asaletine çok sadıktırlar. Doğada serbest iken başka bir köpek ırkı ile çiftleşmezler. Genellikle anne-babadan doğan kardeşlerin de birbirleriyle çiftleşmedikleri tespit edilmiştir. Kangal Köpeğinin bu üstün özelliklerinden dolayı en kötü şartlarda bile ırk vasıflarından ve ruh yapısından fedakârlık yapmayarak saf kalmayı başarmıştır.

Bakımlı Kangal Köpeklerine imkanlar elverdiğince tımar yapılması gerekir. Gözlerde akıntı olmamalıdır. Ağız içi pembe görünüşte, dili açık kırmızı, dişler sağlam ve koku olmamalıdır. Vücutta kaşıntı, dış parazitler ve herhangi bir yaralanma olmamalıdır. Bu gözlemin sonunda hayvanda herhangi bir hastalık görüldüğünde hemen veteriner hekime başvurulmalıdır. Köpekler sağlıklı olduğu müddetçe sık sık yıkamaya ihtiyaç yoktur. Hatta sağlığı yönünden zararlıdır. Fazla yıkama deriyi kurutur, çatlatır, tüyleri donuklaştırır ve bunun sonucunda çeşitli deri hastalıklarına sebep olur. Köpekler kaplı bölümlerde ise günlük yem ve su kapları temizlenmelidir. Ayrıca bölmeleri günde iki kez temizlenmelidir.

Kangal Köpeğinin yetiştirilme amacına ve şekline göre barınağın yapısı ve yeri farklı olmalıdır. Genelde ev dışında görev verildiğinden evin dışında barındırılmalıdır. Tek köpekler için kulübe şeklinde ağaç ve betonarme tipinde barınak yapılmalıdır. Barınaklar yemek yeme ve yatma bölümünden oluşur. Bir köpek kulübesi l m. uzunluğunda 80 cm. yüksekliğinde yapılabilir. Toplu olarak barındırılacak köpekler için hayvan vücuduna göre değişiklikler yapılabilir. Bu barınaklarda genelde hayvanın soğuk havalarda girebileceği bir avlusu olmalıdır. Ayrıca doğum bölümleri ve çiftleşme bölümleri olması gerekir. Barınakların mümkün olduğunca sık sık yıkanması, yataklıkların 10-15 günde bir değiştirilmesi gerekir.

Köpekler et yiyiciler ailesine giren canlılardır. Ancak, bu bağlantı köpeğin yalnız etle besleneceği anlamını taşımaz. Diğer canlılar gibi köpeklerin beslenmesinde proteinler, karbonhidratlar, yağlar, mineral maddeler ve vitaminler önemli rol oynar. Ancak bilimsel metotlarla beslenmesi sağlık açısından ve zeka gücünün gelişmesi yönüyle önemlidir.